سرانجام زباله ها

دو هفته پیش‌تر در شبکه ی مشکل گشای پادپرس به موضوع دریاچه ی شیرابه ی لندفیل کهریزک حمله کردیم. حاصل کار، تعداد زیادی پرسش، مقادیر بسیاری تجربه از شهرهای مختلف و در نهایت ایده هایی بود که برای بهبود وضعیت زباله های ایران داده شده بود. در ادامه محتوای مختلفی که توسط کاربرهای پادپرس به اشتراک گذاشته شده را به صورت جمع بندی شده ملاحظه میکنید:

شروع بهبود یه موقعیت، پیدا کردن مسئله ی اصلی است:

۱. چرا اصلا زباله‌ها رو تو لندفیل ها دفن میکنن؟

۲. آیا کهریزک یه landfill مهندسی شده است؟

۳. برای شهر بزرگی مثل تهران چنتا از لندفیل ها وجود داره؟

۴. چهل سال پیش چه چیزی در کهریزک وجود داشته که مکان منتخب برا دفن زباله شده؟

۵. مساحت لندفیل سایت (مکان دفن زباله) کهریزک چقدره؟

۶. این مکان گنجایش دفن چند تن زباله رو در روز داره؟

۷. چه فاکتورهایی گنجایش یک زمین را برای دفن زباله ها تعیین میکند؟

۸. روزانه چند تن زباله تو این محل تخلیه میشه؟

۹. شهرداری اینا رو می بره اونجا؟ چقدر انرژی و ادم صرف این کار میشه؟

۱۰. چه جور زباله هایی در این مکان دفع میشده؟

۱۱. چند درصدشون فلز، پلاستیک، غذا و … هستن؟ کلا همه دفن میشن یا یه درصدی بازیافت میشن؟ چقدرشون؟

۱۲. ایا واقعا زباله‌هایی که دفن میشن تمام فیلترهای بازیافت رو گذروندن و دیدن که دیگه اینا به درد نمیخورن و راهی جز دفنشون نیست؟

۱۳. بوی بد حاصل از این شیرابه‌ها به خاطر تولید گاز هست. چه گازی؟

۱۴. این گاز در اثر چه واکنش‌هایی تولید می‌شود؟

۱۵. چه استفاده‌ای میشه از این گاز کرد؟ چطوری؟ با چه ابزاری؟

۱۶. شرایط تولید این گاز چیه؟‌ از لحاظ فشار-دما-مواد لازم برای تولیدش-…؟

۱۷. ممکنه گازها منجر به انفجار و اتش سوزی بشن؟

۱۸. تولید انرژی از این گازها چه ابزاری لازم دارد و به چه روشی ممکن است؟ آیا در مقیاس آزمایشگاهی انجام شدنی هست؟

۱۹. چقدر این شیرابه های برای سلامت مردم و محیط زیست مخربه؟

۲۰. بعد از اینکه این زباله‌ها منتقل میشن آیا عمل دفن کامل صورت میگیره؟ یعنی روی این زباله‌ها رو با موادی مثل خاک یا اهک میپوشنن یا فقط زباله‌ها رو تخلیه میکنن؟

۲۱. فاصله این مکانهای دفن زباله تا اولین منطقه مسکونی نزدیک چقدر هست؟

۲۲. زمان متوسط برای تجزیه زباله تر تو چنین محیطی چند روز/ هفته/ … هست؟

۲۳. چه ماده‌ای به این زباله‌ها میشه اضافه کرد که روند تجزیه رو سریعتر کنه؟ چه ماده‌ای میشه اضافه کرد تا بوی بد ناشی از تجزیه رو از بین ببره؟

۲۴. ایا میشه سرعت تجزیه ی یه چی رو زیاد یا کم کرد؟ چی لازمه؟

۲۵. کدوم گروه از حشرات میتونن روند تجزیه رو سریعتر کنن؟ حشره‌ای داریم که به عنوان جاذب بوی بد عمل کنه؟

۲۶. نزدیک این محل زیستگاه موجودات زندّذای مث پرنده‌ها یا گیاهان یا … وجود داره؟ رودخونه و نهر چطور؟

۲۷. نوع خاکهای لندفیل کهریزک چی هست؟ آیا ساختار خاک و سنگ این محل طوری هست که شیرابه‌ها به راحتی به عمق خاک و احیانا ابهای زیرزمینی نفوذ کنن؟

۲۸. چه جوری بو رو می‌شنویم؟ حس میکنیم؟

۲۹. چرا بعضی رایحه ها حس خوبی در ذهن ما میذارن (خوش بو یعنی چی) و بعضی ها حس بدی (بد بو یعنی چی)؟

۳۰. تو کشورهای دنیا کدوم کشور زباله بر نفرش بیشتره؟

۳۱. نوع زباله های جاهای مختلف چه رابطه ای با هم داره؟

۳۲. پدر بزرگای و مادربزرگامون اشغالی تولید نمی کردن. چرا؟

۳۳. چجوری ارزش منابع اولیه کنونی رو به مردم بفهمونیم؟ چجوری حس تعلق به طبیعت و منابعش رو درشون ایجاد کنیم؟

۳۴. یه انسان روزی چند کیلو محصول لازمه مصرف کنه؟‌ (برا اینکه بقا داشته باشه) روزی چند کیلو محصول مصرف میکنه؟ (برا اینکه در دنیای امروز راضی بشه)

چه نمونه های الهام بخشی و چه تجربیاتی در چنته داریم؟

۱. تاریخچه جمع اوری زباله در تهران: از سال ۱۲۸۶ جمع آوری زباله توسط شهرداری تهران شروع شده و در ابتدا توسط گاری و اسب و قاطر حملش انجام میشده. سال ۱۳۳۵: دو مرکز برای دفن زباله به وجود میاد، آبعلی و کهریزک. سال ۱۳۵۱ اولین کارخانه ی بازیافت پسماند آلی و تولید کمپوست تشکیل میشه که تا سال ۱۳۶۲ فعال بوده. ، سال ۱۳۶۸ آبعلی تعطیل میشه و کهریزک تنها مرکز دفن رسمی زباله ی تهران میشه.

۲. مخزن های بازیافت اولین کارخانه ی بازیافت از انگلیسی خریداری شدن، و متناسب با فرهنگ مردم انگلیس ساخته شده بودن . و با توجه به اینکه فقط سی درصد زباله ها در انگلیس تر بودن، در این مخزن ها لازم بوده مقداری آب به زباله ها افزوده میشده. در حالی که در ایران درصد زباله های تر بیشتر بوده و این باعث شده مخزن ها سریع خراب شن!

۳. ساماندهی مرکز دفن زباله کهریزک هنوز انجام نشده است.

۴. اولین نیروگاه تولید برق از زباله چند ماه پیش در ایران راه افتاد. البته کارخونه ای که در تهران افتتاح شده یک زبله سوزه که لزوما بهترین راه حل نیست. چون گرچه ازش انرژی تولید میشه اما مواد سمی ای رو میتونه وارد هوا کنه.

۵. اگه مشکل فقط شیرابه زباله باشه از طریق زهکشی و هدایت آن به سپتیک تانک قابل حله، اما اگر مانند برخی کشورها با مدیرت عمل بشه، با سوزاندن زباله در کارخانه ها تولید برق میشود.

۶. شیرابه به درد کشاورزی نمیخوره ولی زباله پس از تولید و کمپوست چرا. برای کشاورزی و صنعت بهترین گزینه پساب تصفیه خانه های فاضلابه. به شرطی که فاضلاب صحیح تصفیه شود و تعداد کلی فرم های آن از حدی مجاز فراتر نرود. فکر میکنم پساب تصفیه خانه شهرک اکباتان یا شهرک غرب (یادم نیست) به یکی از رودخانه های اطراف ریخته میشد.

۷. مه لقا ملاح، مادر محیط زیست ایران که عمری رو پای این دست دغدغه ها گذاشتن. آشغال های قابل تجزیه رو (اضافات میوه و ….) در دل خاک چالش میکردن.

۸. خونه های اپارتمانی حیاط نداره که بخواییم جایی زباله های تر رو چال کنیم. این ایده که ادمها زباله های خیس رو دفن کنن توی حیاط خونه شون وقتی خوبه که یه حیاط هم باشه توی خونه ات برای شهرهای بزرگ و اپارتمان نشین چندان عملی نیست.

۹. راه دیگر در دفع زباله تولید آن به کود کمپوست است که در شهر مشهد انجام میشود. اصفهان هم یکی از تولید کننده های کمپوست استاندارد در ایران هست. اتفاقا اصفهان از تمیزترین شهرهای ایران هم هست، شاید بد نباشه بیشتر به عادت اصفهانی ها و مشهدی ها دقیق شیم؟ یه مشخصه ی ما مشهدی ها و اصفهانی هایی که من میشناسم اینه که دوست داریم از هر چیزی نهایت استفاده رو بکنیم. یعنی حیفمون میاد چیزی رو دور بندازیم. مثلا اگه لباسه، بعد مصرف به دستگیره تبدیل میشه و بعد به دستمال گردگیری یا دستمال کفش.

۱۰. شیرابه زباله سبب خشکیدگی برخی گیاهان در جنگل های شمال شده است.

۱۱. مکان نفوذ شیرابه ی مرگزای زباله های لاهیجان/ سیاهکل/ دیلمان/ چاف و چمخاله و 16 روستای لاهیجان … به جنگل «تموشل» (مرز بین لاهیجان به سیاهکل) و آلوده نمودن کانال آبی که در آن است و شالیزارها را آب رسانی می کند!

۱۲. تو شهر ما، دلیجان، برای زباله های خشک هر هفته راس یه ساعتی میاد مسولش برای جمع اوری. الانم سر کوچه ما مکانی هست که مردم می تونن زباله های خشکشون رو تحویل بدن.

۱۳. توی تهران شهرداری اصلا توجه ای به سیستم جمع اوری زباله نداره. عکس پایین رو دیشب از خیابونهای نزدیک سپه سالار گرفتم، ساعت 8 شب : خیلی وضع بدی بود شیرابه ها تا وسط خیابون اومده بودن و کلی گربه ریخته بودن وسط اشغالها و حتی بعضی جاها اشغالی ها نبودن اما جالی خالیشون بود و مردم همونجا روی زمین اشغالشون رو گذاشته بودن.

۱۴. وقتی از فرودگاه امام برمی‌گردی، بوی گند چاله‌های زباله‌سوزی توی راه خفه‌ات می‌کنه. زباله رو همین جوری نباید سوزوند، باید در کارخونه‌ای که فیلترهای مخصوص داشته باشه سوزوند.

۱۵. لزوما همه ی لندفیل ها بد شکل و بد بو نمیمونن. لندفیل‌هایی در امریکا هستن که به عنوان پارک شناخته میشن، و یا بوکیت تاگار مالزی که هنوز هم یک لندفیله و در عین حال زیبا و تمیز.

۱۶. در آمریکا از دستگاهی به نام زباله خردکن خانگی یا household waste shredder برای خورد کردن زباله های منزل استفاده میشه و بعد اونها رو به شبکه فاضلاب مرکزی شهر میفرسته. از یه طرف هزینه های بسیار کمتری برای جمع آوری و انتقال زباله داده میشه و از طرف دیگه شیرآبه های زباله وارد خاک و آب های زیرزمینی نمیشه. لازمه اون جداسازی زباله ها از مبدا هست. اگه بشه چنین پروژه ای رو در تهران که شبکه فاضلاب مرکزیش راه اندازی شده اجرا کرد یه حرکت دو سر برد محسوب میشه.

۱۷. کشورهای پیشرفته سیستم بازیافت خوبی دارن که خیلی مثل ماها نگرانی در مورد زباله‌ها ندارن در حدی که آلمان برای سوخت نیروگاه هایش از کشورهای دیگه زباله هم وارد میکنه.

۱۸. چیزی که آلمان وارد میکنه بهش میگن RDF. یعنی واحدهای خشکی از زباله که تا حدی فرآوری روش انجام شده و آماده استفاده در گازی سازها هست. البته RDF رو میشه مستقیما در نیروگاه های با سوخت زغال سنگ و برخی جاهای دیگه هم استفاده کرد.

۱۹. RDF یا Refuse-derived fuel یا سوخت حاصل از پسماند، سوختی هست که پس از خردکردن و دی‌هیدروژنه‌کردن پسماندهای جامد شهری تولید میشه. این سوخت حاوی مواد قابل احتراقی چون پلاستیک و مواد زیست‌تخریب‌پذیر است. معمولا یک کارخانه تولید RDF را در کنار محل جمع آوری زباله های شهری می سازند و رآکتور لازم برای تولید انرژی از این سوخت نیز در کنار این دو قرار می‌گیرد. RDF یک سوخت خشک است و رطوبت آن نباید بیش از 15% باشد وگرنه در کوره/رآکتور قابل سوختن نیست. قطعات RDF که ابعادشان بیشتر از یک اینچ نیست در کوره ای با دمای 1200 درجه سانتی گراد سوزانده می شوند.

ایده هایی خام برای دفع و یا استفاده از زباله ها:

۱. سناریوهای دیگه ای که برای بازیافت زباله وجود داره: ۱. تبدیل به کمپوست ۲. تبدیل به گاز سنتز و تولید انرژی ۳. پایرولیز ۴. تولید بایوگاز ۵. بازیافت و استفاده مجدد از مواد

۲. سطل زباله هایی که همون جا زباله رو میسوزونن، برای مصارف خانگی.

۳. تبدیل بیوگاز از فاضلاب معقولتره. چون ترکیبات زباله یکدست نیست و اینکه زباله بر خلاف فضولات باید ابتدا تجزیه شود

۴. سطل زباله ی همراه با سشوار چطوره؟ یه جوری که زباله های تر سریع خشک شن و بشه به راحتی خرید و فروشش کرد/مثل نون خشک؟

۵. حجم زباله‌های خونگی رو میشه کاهش داد : یا تولید زباله رو کم کنیم یا اینکه همون زباله‌ها رو فشرده کنیم با یه trash compactor.

۶. کیسه زباله هایی پلیمری (که البته خودش یه جور زباله خواهد بود!) که جذب آبش بالا باشه، یه چی مشابه پوشک بچه.

۷. موادی مثل رطوبت گیری که برای کفش استفاده میشه توشون به کار بره. یا خود این مواد رو جداگانه به زباله‌ها اضافه کنیم

۸. زندگی فریگانی. دوست دارم بدونم که توی تهران مثلا مردم چقدر برای داشته هاشون ارزش قایل هستن. چی دور میریزن چی رو اشغال می پندارن و … .

۹. استفاده از کرمهای زباله‌خوار در لندفیل ها برای تولید کمپوست. اینطوری زباله‌ها سریعتر تجزیه میشن و خروجی مفیدی هم دارن.

۱۰. تولید انرژی از زباله.

۱۱. تولید RDF از زباله هامون و صادرکردن اون به کشور آلمان.

۱۲. استفاده از الگوریتم های شبکه های عصبی برای تفکیک زباله، مشابه سیستم های بسته بندی میوه ها بر اساس شکل و سایز و رنگ.

۱۳. برای توجیه ضرر زباله برای محیط زیست، یک لیوان شیرابه زباله شهری رو پای گلدون بریز ببین چی میشه.

۱۴. حرکت به سمت تولید کمتر زباله، مثل قدیما.

۱۵. ایجاد فرهنگ تفکیک و کمتر تولید کردن زباله.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *