طوری درباری شو که ایران بشه خونه اول فرار مغزها

هولاکو: حادثه ای پیشگویی کن که شخصا شاهدش باشم تا به تو ایمان اورم.

خواجه نصیر: پنج شنبه شب شاهد ماه گرفتگی خواهیم بود.

پنجشنبه شب هولاکو در خواب است و نگهبانان اجازه ورود به نصیر نمی دهند.

نصیر غرق در افکارش: نگرانم که اگر هولاکو شاهد ماه گرفتگی نباشد چه پیش خواهد آمد. چه چاره کنم؟

خواجه نصیر در دربار هولاکوخان
خواجه نصیر در دربار هولاکوخان

یافتم… یافتم…! از پاشنه آشیل نگهبانان بهره می گیریم. «شینده ام که يكي‌ از خرافات‌ درباره‌ ماه‌گرفتگي‌ اين‌ است‌ كه‌ مي‌گويند اژدها ماه‌ را گرفته‌؛ پس‌ بايد به‌ ظروف‌ مسيني‌ كوبيد تا اژدها بترسد و ماه‌ را رها كند.»

نگهبانان دست به کار شدند و نتیجه آن شد که هولاکو از خواب پرید وآن شب، ماه گرفتگی را به چشم خود دید. به این صورت بود که اعتبار علمي‌ و شخصيت‌ خواجه‌ نصیر براي‌ او تثبيت‌ شد.

وقتی پادپرس درون هولاکو بیدار می شود

هولاکو: آيا چون‌ ما ديشب‌ مي‌دانستيم‌ كه‌ ماه‌ خواهد گرفت‌، ماه‌ گرفته‌ است‌ يا اگر نمي‌دانستيم‌ ماه‌ مي‌گرفت‌؟

نصیر: چه‌ شما مي‌دانستيد و چه‌ نمي‌دانستيد اين‌ اتفاق‌ مي‌افتاد.

هولاکو: آيا ما مي‌توانستيم‌ از وقوع‌ اين‌ حادثه‌ جلوگيري‌ كنيم‌؟

نصیر: ‌مسايل‌ طبيعي‌ و فلكي‌ در اختيار ما نيست‌ و از بشر هم‌ كاري‌ برنمي‌آيد.

هولاكو: كاري‌ كه‌ اگر ما بدانيم‌ يا ندانيم‌ اتفاق‌ مي‌افتاد و اگر بدانيم‌ نمي‌توانيم‌ از وقوعش‌ جلوگيري‌ كنيم‌؛ دانستنش‌ چه‌ سودي‌ دارد؟

نصیر به این نتیجه رسید که ‌هلاكو آمادگي‌ لازم براي‌ درك‌ مسايل‌ علمي‌ را ندارد. پس تدبیری اندیشید.

چند روز بعد:

نصیرالدین (خطاب به نگهبانان): هر زمان امر کردم دو ديگ‌ بزرگ‌ مسين‌ را از بالاي‌ آن محل مرتفع‌ در نزديكي‌ خيمه‌ هلاكو، بر زمين‌ بياندازید.

نصیرالدین (خطاب به هولاکو): صحبت‌ محرمانه‌اي‌ با شما دارم‌ و آن‌ اينست‌ كه‌ تا چند لحظه‌ ديگر صداي‌ مهيبي‌ خواهيد شنيد لطفا نترسيد و فقط به‌ چهره‌ اطرافيان‌ نگاه‌ كنيد؛ به‌ موقع‌ علت‌ قضيه‌ را توضيح‌ خواهم‌ داد. ميهمانان‌ يكي‌ پس‌ از ديگري‌ وارد شدند كه‌ ناگهان‌ صداي‌ مهيبی بلند شد؛ هر يك‌ عكس‌العملي‌ ازخود نشان‌ دادند. فقط هلاكو و خواجه‌ نصيرالدين‌ آرام‌ نشسته‌ بودند.

نصیر: اگر جنابعالي‌ از اين‌ قضيه‌ مطلع‌ نبوديد حتما مي‌ترسيد و اين‌ اطلاع‌ باعث‌ شد كه‌ شما از اين‌ صدا نهراسيد. خاصيت‌ پيشگوئي‌ و پيش‌بيني‌ منجمين‌ واقعي‌ اين‌ است‌ كه‌ به‌ شما آرامش‌ مي‌دهد.

پس‌ از آن نصيرالدين‌ در دربار هلاكو محبوبيت‌ بیشتری يافت‌ و بعنوان‌ مشاورانتخاب‌ شد. وی از فرصت‌ بدست‌ آمده‌ كمال‌ استفاده‌ را برد. چطور؟

رابین هود بازیِ خواجه نصیر در دربار هولاکو

نصیرالدین با راه یافتن به دربار از تمام امکانات دربار در جهت بهبود اوضاع آن زمان که جوی بسیار خرافی داشت بهره برد.

– او شروع به ساخت رصد خانه ای در مراغه کرد. به‌ موازات‌ ساخت‌ رصدخانه‌، شروع به دعوت‌ عام‌ از دانشمندانی کرد كه‌ بخاطر حمله‌ مغول‌ ترك‌ ديارکرده بودند. بخصوص دعوت از دانشمندان‌ ستاره‌شناس‌ از نقاط دور و نزديك‌، حتي‌ چين‌، به‌ مراغه‌ بدون‌ در نظر گرفتن‌ مكتب‌ و مذهب‌.

– همچنین، كتبي‌ در زمينه‌ ستاره‌شناسي‌ و نجوم‌ بود كه‌ توانست‌ آنها را در اختيار دانشمندان‌ قرار دهد و با توجه‌ به‌ اینکه ساخت‌ رصدخانه‌ مراغه‌ ‌‌حدود ۱۵ سال‌ طول‌ كشيد، تا آنجا پيش‌ رفت‌ كه‌ گفتگوي‌ علمي‌ چندين‌ ساله‌ او به‌ مكتب‌ مراغه‌ و منزلش‌ به‌ دارالعلم‌ طوسي‌ شهرت‌ پيدا كرد. محصول‌ گفتگوهاي‌ علمي‌ درباره‌ نجوم‌ كتابي‌ است‌ بنام‌ زيج‌ ايلخانی كه‌ توسط خواجه‌نصيرالدين‌ برشته‌ تحرير درآمده‌ كه‌ تدوين‌ و تنظيم‌ اين‌ كتاب‌ به‌ عقيده‌ همگان‌ بمنزله‌ ميوه‌ وثمره‌ رصدخانه‌ مراغه‌ است‌.

– چون نصیرالدین در راس اوقاف ایلخانی قرار داشت، یک دهم اوقاف را جهت تامین هزینه های رصدخانه قرار داد و بنیه مالی مستمر و قوی بر آن فراهم آورد. به علاوه مبلغ بیست هزار دینار آن روزگار را جهت تعمیر و تهیه اسباب و آلات خرج کرد. آلات رصد و دستگاههای نجومی جدیدی به همت خواجه و دستیارانش اختراع گردید و مورد استفاده قرار گرفت. همچنین به دستور هولاکو همه آلات رصد لازم را که در بغداد و نقاط دیگر مغولان به غارت گرفته بودند، در مراغه در اختیار خواجه قرار دادند.

– کتابخانه ای بزرگ در شهر مراغه؛ در محل رصد خانه تاسیس کرد و کتب معتبر علمی را در زمینه نجوم، ریاضی و…، از اقصی نقاط شناسایی و تهیه کرد و در اختیار کتاب دوستان و منجمان قرار داد. تعداد کتب این کتابخانه را بالغ بر چهار صد هزار جلد نوشته اند که تا آن تاریخ در هیچ یک از کتابخانه های جهان اسلام رقمی به این عظمت دیده نشده بود.

– خواجه‌ نصيرالدين‌طوسي‌ همزمان‌ با ساختن ‌رصدخانه‌ اقدام‌ به‌ ساخت‌ كوي‌ دانشمندان‌ وابسته‌ به‌ مركز علمي‌ رصدخانه‌ مراغه‌، با تمام‌ امكانات‌ رفاهي‌ ‌کرد و حتي‌ مايحتاج‌ عمومي‌ آنها را نيز تأمين‌ مي‌كرد‌ ‌تا محققين‌ بتوانند سبك‌ بال‌ به‌ كار تحقيق‌ و پژوهش‌ بپردازند. كاري‌ كه‌ دنياي‌ غرب‌ هم‌اكنون‌ بدان‌عمل‌ مي‌كند.

و اما …

رصدخانه ی مراغه
رصدخانه ی مراغه

رصدخانه مراغه در حال نابودیست … !

روز مهندس رو به همه مهندسای خواجه نصیرطور تبریک میگیم، تولدت مبارک نصیر جان.

منابع:

ویکیپدیا و رصدخانه ی مراغه

دانشگاه خواجه نصیر الدین طوسی

پایگاه اطلاع رسانی حوزه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *