مادر طبیعت چطوری خونه اش رو برق میندازه؟

شما هر چند وقت یک بار خونه تون رو گردگیری می کنید؟ هفته ای یک بار؟ روزی یک بار؟ بیشتر؟ کمتر؟ در حالیکه ما تمام تلاشمون این هست که با انواع شوینده ها و سفید کننده ها خونه هامون رو برق بندازیم ، مادر طبیعت نمی تونه شبیه ما تمیز کاری کنه، با این حال خونه اش از خونه های ما تمیز تره! به استثنای زمانی که ما مهمون های بدی میشیم براش.

بیشتر موجودات با این مساله درگیر هستند، مساله تمیزکاری! اونا چطوری این کار رو بدون به کار بردن مواد شیمایی و پاک کننده ها، انجام میدن؟ آیا میتونیم از روشهایی که در طبیعت برای تمیزکاری به کار برده میشه، الهام بگیریم؟

ترفندهای مادر طبیعت در تمیزکاری

حتی اگه ضرر مواد شیمیایی رو برای طبیعت در نظر نگیریم؛ و فقط به زمان و پولی که برای تمیز کاری هزینه می کنیم فکر کنیم، متوجه میشیم که بخش بزرگی از انرژی بشر صرف تمیز کاری میشه.

قایق ها و کشتی هایی در اندازه های مختلف، هر دو یا سه سال یک بار باید از آبها بیرون کشیده بشند و در خشکی بدنه شون تمیز، تعمیر و رنگ زده بشه. تو کل دنیا، برا چنین فرایندی تقریبا ۸۰ هزار تن رنگ مملو از مس استفاده میشه. این مواد برای کشتن جلبکها و صدفهایی هست که خونه هاشون رو روی بدنه کشتی ها می سازند و روی اون ها خراش ایجاد میکنن. صاحبان کشتی ها ازهزینه ها و ضررهایی که متحمل میشند ناراحتن و ساحل نشینان هم از مواد سمی که وارد آبهای سطحی اطراف میشه.

images

مادر طبیعت برای تمیز موندن کلی ایده های کم هزینه، کم انرژی و بدون مواد شیمایی سمی، داره. معمولا راه هایی که در پیش میگیره بیشتر به ساختار فیزیکی کار داره نه شیمی مواد. مثلا پوست کوسه رو در نظر بگیریم: بیشتر وقتها کوسه ها به ارومی حرکت می کنند و به دنبال غذا می گردن، پس پوست تنشون مکانی مناسب و ایده الی برای فرود امدن ذرات و حتی موجودات زنده دیگه است. به نظرتون کوسه ها خودشون رو با مواد شوینده تمیز نگه میدارن؟

images

پوست کوسه ها فلس های سخت و براقی از جنس ماده ای به نام دنتین داره. این فلس‌ها شبیه دندانهای ریزی هستند که با چشم غیر مسلح دیده نمی شن. این دندانه ها مانع رسوب مواد زیستی و رشد موجودات دریایی روی بدن کوسه‌ها میشه. نیروی دریای امریکا با الهام از این ترفند طبیعت، پوست مصنوعی از جنس سیلیکون الاستیک ساخته که رسوبات زیستی رو تا ۶۷درصد کاهش میده . طراحای لباس هم از همین موضوع برا تولید لباس های قواصی کمک گرفتن.

تمیزکاری در دنیای نارگیلها

نارگیلها یه راه حل دیگه در پیش گرفتن. این دونه بزرگ از یه پوشش رشته ای لایه لایه تشکیل شده که هر رشته خودش متشکل از لایه ها و رشته های کوچکتری هست که اندازه شون به قطر یه مو هم می رسه. وقتی یه نارگیل می افته توی اب به خاطر ساختار لایه ای پوسته اش، هیچ جلبک و موجود چسبنده دیگه نمی تونه روی سطح خارجیش رشد کنه

 

مادر طبیعت

 

سطوحی خود تمیز شونده با الهام اس گیاه گوشت خوار

گیاه گوشتخواری هست که شکل پارچ به خودش می‌گیره. سطح این گیاه لغزنده س، موقع شکار عطری از خودش متساعد می کنه که بوی خیلی مطبوعی رو در ذهن حشره تداعی می کنه. و حشره ی از همه جا بی خبر به خاطراین بو روی گل می‌شینه. اما نشستن همانا و با کله، سُر خوردن به داخل این گل همان.

 

مادر طبیعت

مادر طبیعت

در دانشگاه هاروارد با الهام از خاصیت این گیاه، سطوحی با نام SLIPS طراحی شده: Slippery Liquid Infused Porous Surface. این سطوح، توسط مایعاتی که روشون ریخته میشه، نه تنها آلوده نمیشن بلکه شسته هم میشن! یعنی اگه قطره روغن یا آبی روی این سطوح ریخته بشه، بدون این که اثری از رطوبت و چربی روش بمونه از روی این سطح سر می خوره و دور ریخته میشه و سر راهش گرد و غبار رو هم می بره، همون اتفاقی که برا حشره روی گل گوشتخوار میفتاد.

کاشی هایی با الهام از صدف حلزون

صدف حلزون‌ها، برآمدگی‌های کوچکی روی خودش داره که کمک میکنه به تمیز موندن صدف. این برامدگی‌ها قطره های میکروسکوپی آب رو جذب میکنه. در نتیجه وقتی قطره‌های روغنی روی صدف ریخته میشه، به دلیل خاصیت آبگریزی روغن، صدف‌هایی که آب رو توسط برامدگی ها به تله انداختن، تمیز میمونه.

بعضی شرکتها با الهام از این خاصیت صدف‌ها، دست به تولید کاشی ها و نمای خارجی دیوارهایی از جنس سیلیکا زدند. وقتی آب به این دیوارها و کاشی ها برخورد می کنه، جذب قسمت سیلیکایی میشه و این کمک میکنه آلودگیها به راحتی از روشون شسته و دور شن. این ترفند رو میشه در گلهای نیلوفر هم دید. بیشتر از صد اختراع تا حالا با کمک همین روش به ثبت رسیده.

 

مادر طبیعت

 

نوعی پروانه به نام مورف، در بالهای خودش ساختارهای خاصی در اندازه نانو داره که به کمکشون آب و الودگی رو از خودش دور می کنه. با الهام گرفتن از بال این پروانه هم فیبرهای خود تمیز کننده ای ساخته شدن که نیازی به شستشو ندارند.

مادر طبیعت

 

به نظر میرسه الهام گرفتن از مادر طبیعت چندان کار سختی هم نباشه! کافیه کمی ذهنمون رو بکرتر نگه داریم و کمی هم چشمامون رو بازتر.تا وقتی صدفی دیدیم، با خودمون نگیم که خب یه صدفه دیگه؛ به جاش به این نکته توجه کنیم که «ااا! صدفه تو این همه کثیفی تونسته چه تمیز بمونه!»

شما چه جاهای دیگه ای رو می شناسین که بشه از ساختارهای زایده دار کوسه ها و حلزون‌ها و پروانه ها، یا ساختار لایه ای نارگیل ها و یا ساختار سُر گیاه گوشت خوار؛ استفاده ای کرد؟

 

منابع:

آموزش بیولوژی به کودکان

تولید SLIPS در دانشگاه هاروارد

تقلید زیستی، طبیعت پاک

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *